Archive for the ‘Bankowość’ Category

Cena złota

Cena złota, pieniężne wyrażenie wartości złota jako towaru. W warunkach -waluty złotej c.z. jako odrębna kategoria ekonomiczna nie istnieje, wówczas bowiem złoto Jest pieniądzem. A zatem np. gdy dolar zawierał 1,5 g złota, ilość ta nie kosztowała 1 doi., lecz po prostu była dolarem. Podobna sytuacja istnieje w systemach waluty pozłacanej, o ile mechanizm wymienialności banknotów zrównuje jednostkę pieniężną z określoną ilością złota. W systemie pieniądza papierowego, w którym nie ma wymienialności pieniądza na z góry określoną ilość kruszcu, złoto nowo wydobyte, tezauryzowane, gromadzone Jako fundusz pieniądza światowego i używane w technice Jest sprzedawane i kupowane legalnie lub nielegalnie przez władze pieniężne, osoby prywatne i przedsiębiorstwa po określonej cenie oficjalnej lub wolnorynkowej. Cena oficjalna obowiązuje w transakcjach władz pieniężnych z ich dostawcami krajowymi oraz między władzami pieniężnymi różnych krajów. Ustaloną przez władze pieniężne USA w 1934 oficjalną c.z. stanowiła państwowa cena amerykańska, wynosząca 35 doi. za uncję trojańską 31,1 g; do takiego poziomu dochodziła wówczas c.z. na rynku w trakcie przechodzenia od waluty złotej do pieniądza papierowego. Cenę tę przyjęły po wojnie państwa członkowskie Międzynarodowego Funduszu Walutowego za podstawę określenia swoich formalnych parytetów walutowych; parytety te stanowiły właściwie wyrażenie amerykańskiej państwowej c.z. w walutach poszczególnych krajów. Sztywna, oficjalna c.z. pozostawała w sprzeczności ze spadającą siłą nabywczą dolara, która na początku lat 70-tych kształtowała się na rynku amerykańskim poniżej 40% poziomu z 1934. Wolnorynkowa c.z. wykazywała znaczne wahania w zależności od aktualnego stosunku podaży i popytu na złoto. W końcu lat 40-tych była ona prawie o 50% wyższa od oficjalnej, 10 lat później przewyższała ją tylko nieznacznie. W 1961 między władzami pieniężnymi USA, Wielkiej Brytanii, Francji, NRF, Włoch, Belgii, Holandii i Szwajcarii doszło do poufnego porozumienia w sprawie utworzenia wspólnej puli złota o udziałach zróżnicowanych stosownie do wielkości posiadanych przez nie rezerw oraz roli odgrywanej w handlu światowym. Celem porozumienia było regulowanie prywatnego rynku złota o utrzymywanie wahań Jego ceny w granicach odbiegających w dół i w górę od oficjalnego poziomu co najwyżej koszty transportu między Ameryką i Europą, wynoszące ok. 20 centów za uncję. Funkcję agenta puli powierzono Bankowi Anglii, który, w zależności od fluktuacji popytu i podaży, dokonywał na rynku londyńskim interwencyjnej sprzedaży złota z zapasów puli bądź też zakupów na jej rzecz. W miarę postępowania kryzysu funta i dolara oraz wzmagania się ucieczki od tych walut, run na złoto zaczął przybierać takie rozmiary, że jego interwencyjne dostawy, uszczuplające rezerwy państwowe, stały się niewystarczające do zahamowania wzrostu ceny wolnorynkowej. W okresie dewaluacji funta przekroczyła ona na rynku londyńskim 40 doi. za uncję. Uczestnicy poufnego porozumienia w sprawie wspólnej puli złota musieli dać za wygraną. Po agresji izraelskiej wycofała się z tej akcji interwencyjnej Francja, a w marcu 1968 pula rozpadła się po podjęciu decyzji przez kierowników banków centralnych pozostałych 7 krajów o zaniechaniu regulowania prywatnego rynku złota, pozostawiającej kształtowanie się jego ceny swobodnej grze popytu i podaży. W marcu 1971 USA zawiesiły wymienialność na złoto swoich krótkoterminowych zobowiązań wobec zagranicznych władz pieniężnych, przez co oficjalna c.z. utraciła cechę realności. Dewaluacja dolara w grudniu 1971 równała się nominalnemu podniesieniu c.z. do 38 doi. za uncję. Po ponownej dewaluacji w lutym 1973 oficjalna c.z. wynosiła 42,22 doi. za uncję, a następnie biła ona na rynku prywatnym dotychczasowe rekordy wysokości przekraczając wiosną 1973 100 doi. za uncję. Główny międzynarodowy rynek złota znajduje się w Londynie, najważniejsze poza nim — w Zurychu, Paryżu, Bejrucie, Bombaju, Hongkongu, Monte-video.

Brutto

Brutto: 1. waga b. — waga towaru z opakowaniem; 2. cena b. — cena, od której mogą być jeszcze udzielone ustępstwa; 3. zysk b. — zysk bez potrącenia podatków i innych płatności obowiązkowych.

Bony skarbowe

Bony skarbowe, jedna z form państwowych papierów wartościowych potwierdzających zobowiązanie państwa z tytułu zaciągniętego kredytu. B.s. są emitowane w celu zaciągania pożyczek krótkoterminowych, na okres 3—6 miesięcy, i są lokowane z reguły w bankach, najczęściej w bankach centralnych (biletowych, emisyjnych), które mogą wykorzystywać będące w ich posiadaniu b.s. do prowadzenia operacji wolnego rynku. W ten sposób część b.s. może dostać się w posiadanie banków handlowych. Historycznie rzecz biorąc, emisja b.s. miała przede wszystkim zapewnić płynność budżetowi państwa i możliwość terminowego regulowania płatności niezależnie od tempa gromadzenia dochodów budżetowych. Obecnie, wobec bardzo wysokich zadłużeń państwowych, w rozwiniętych krajach kapitalistycznych również zadłużenie z tytułu emisji b.s. ma charakter chroniczny, a wykupywanie bonów, dla których mija termin płatności, łączy się z jednoczesną emisją nowych bonów. W praktyce gospodarki budżetowej krajów socjalistycznych b.s. obecnie nie znajdują zastosowania. W Polsce b.s. były emitowane tylko bezpośrednio po II wojnie światowej w celu pokrycia zadłużenia państwa w Narodowym Banku Polskim i już na przełomie 1946/47 zostały całkowicie wykupione, dzięki stworzeniu nadwyżek budżetowych, które pozwoliły zlikwidować zadłużenie państwa w NBP.

Bilety bankowe

Bilety bankowe (= banknoty), jedna z postaci znaku pieniężnego, stanowiąca bezterminowe i nie oprocentowane zobowiązanie na okaziciela, emitowane przez bank, opiewające na okrągłe sumy, płatne przez emitenta na żądanie w pieniądzu kruszcowym. Istotną cechą b.b. (banknotu) od początku jego powstania była wymienialność na pieniądz kruszcowy. Obecnie nazwą b.b. objęty jest emitowany przez banki centralne pieniądz papierowy niewymienialny na kruszec. Geneza banknotu sięga XVII w., kiedy w celu zabezpieczenia się przed ryzykiem utraty posiadanych pieniędzy kruszcowych, rozwinął się w Londynie (a następnie w innych miastach i krajach) zwyczaj deponowania pieniędzy kruszcowych u bankierów (początkowo u złotników), którzy wystawiali deponentom kruszcu zaświadczenia depozytowe (banknoty), stanowiące zobowiązanie banku do wypłaty na każde żądanie równowartości w kruszcu. Banknoty te weszły do obiegu na równi z pieniądzem kruszcowym. Gdy okazało się, że z reguły tylko część banknotów prezentowana jest do zapłaty w kruszcu, banki zaczęły udzielać oprocentowanych pożyczek w banknotach w kwotach przewyższających wartość posiadanego w skarbcu kruszcu. Początkowo emisją banknotów mógł się zajmować każdy bank. Prowadziło to jednak do licznych nadużyć, gdyż banki — dążąc do zwiększenia zysków z nic nie kosztującej ich emisji — wypuszczały zbyt wiele — w stosunku do posiadanego zabezpieczenia kruszcowego — banknotów i nie zawsze będąc w stanie wymienić je (na żądanie) na kruszec — bankrutowały, narażając posiadaczy banknotów na straty. Dlatego już w XVIII w. w wielu krajach państwo ograniczyło swobodę emitowania banknotów, wprowadzając instytucję przywileju emisyjnego, będącego często źródłem dochodów skarbu państwa. Państwo wprowadziło także przepisy limitujące emisję banknotów przez prawne ustalanie relacji między górną sumą emisji a własnymi kapitałami banku, wysokością posiadanych wkładów lub (i to najczęściej) wysokością posiadanych rezerw kruszcowych i innych płynnych aktywów, np. weksli handlowych. Stopniowe zmniejszenie liczby banków, korzystających z przywileju emisyjnego, doprowadziło prawie we wszystkich krajach do skoncentrowania emisji banknotów w jednym tylko banku centralnym (zwanym dawniej biletowym lub emisyjnym). Emisja banknotów, będąca pierwszą formą kreacji pieniądza, dostarczała gospodarce wczesnego kapitalizmu dodatkowych środków płatniczych, co miało Wielkie znaczenie dla rozwoju gospodarczego Wielkiej Brytanii i innych krajów zachodnich. Stopniowo jednak banknoty zostały w znacznej mierze wyparte ze sfery obrotów gospodarczych przez wyższą formę pieniądza — pieniądz bezgotówkowy (bankowy), tzn. przenoszone za pomocą czeków lub przelewów bankowe wkłady z rachunku jednego klienta na rachunek innego klienta. Do I wojny światowej banknoty wszystkich prawie krajów były wymienialne na pieniądz kruszcowy. Wypadki zawieszenia wymienialności miały charakter wyjątkowy (np. zawieszenie wymienialności funta angielskiego w okresie wojen napoleońskich). W czasie I wojny światowej wymienialność banknotów w krajach europejskich została powszechnie zawieszona. Po wojnie przywrócono ją na pewien czas, ale już w okresie wielkiego kryzysu (1929—33) banknoty wszystkich krajów były niewymienialne na kruszec i stały się pieniądzem papierowym, czyli znakiem pieniężnym, pieniądz papierowy na mocy zarządzenia władzy państwowej uzyskał na danym terytorium charakter prawnego środka płatniczego i Jest powszechnie przyjmowany, ale nie jest na nic wymienialny. W krajach socjalistycznych, podobnie jak obecnie w krajach kapitalistycznych, b.b. nie są wymienialne na złoto, wobec czego mają charakter pieniądza papierowego, będącego reprezentantem pracy ogólnospołecznej. Wobec istnienia w krajach socjalistycznych ustawowego obowiązku regulowania w obrębie sektora uspołecznionego wszystkich płatności (z wyjątkiem drobnych zakupów detalicznych) za pomocą pieniądza bezgotówkowego, b.b. nie mogą służyć jako środek zapłaty w rozliczeniach między podmiotami tego sektora. W Polsce prawo emitowania b.b. i bilonu ma Narodowy Bank Polski.

Bilateralny system płatniczy

Bilateralny system płatniczy, forma zapłat w rozliczeniach międzynarodowych. Dokładne zasady funkcjonowania b.s.p. między poszczególnymi krajami określają dwustronne umowy płatnicze nazywane umowami clearingowymi lub rozrachunkowymi. Dwustronny charakter umów odróżnia b.s.p. od systemu wielostronnych porozumień płat niczych (multilateralnych), np. Wielostronnego Systemu Rozrachunków. W b.s.p. płatności między dwoma krajami podlegają wzajemnemu rozliczeniu, przy czym zakłada się, że w dłuższym (umownym, zwykle rocznym) okresie wartości wzajemnych dostaw i świadczeń powinny wyrównywać się. Powstające w toku wykonywania umowy salda dodatnie nie mogą być w zasadzie przez wierzyciela transferowane na kraje trzecie; salda takie stanowią zatem dla wierzyciela rezerwy „walut niewymienialnych”. Natomiast sposób regulacji salda rozrachunkowego, pozostającego w dniu wygaśnięcia umowy, może być różny, np. spłata w złocie lub wolnych dewizach, dodatkowymi dostawami towarów, przeniesienie salda na nową umowę clearingową. Istnieje zasadnicza różnica w funkcjonowaniu b.s.p. w gospodarce kapitalistycznej i socjalistycznej; wynika ona z odmiennego charakteru umów handlowych w tych krajach. Umowy między krajami kapitalistycznymi stanowią bowiem tylko zobowiązania do wydania odpowiednich licencji przywozowych i wywozowych. Umowy między krajami socjalistycznymi zawierają natomiast wzajemne zobowiązania dostaw i odbioru towarów wymienionych w umowach. W tej sytuacji b.s.p. traci rolę instrumentu reglamentacji obrotów międzynarodowych, zachowując rolę narzędzia techniki rozliczeń. Kraje RWPG odeszły od b.s.p. w 1964, przechodząc na rozliczenia wielostronne prowadzone przez Międzynarodowy Bank Współpracy Gospodarczej. B.s.p. ma wiele cech ujemnych, gdyż może prowadzić m. in. do zmniejszania wielkości obrotów do poziomu słabszego partnera, do niepożądanych zmian w kierunkach wymiany i do zniekształcenia relacji cenowych między poszczególnymi rynkami. Oprócz tego b.s.p. ma również zalety, m. in. tę istotną, że umożliwia krajom słabszym rozwinięcie eksportu, który w innych warunkach mógłby nie znaleźć zbytu. Użyteczność b.s.p. nie może być oceniana w sposób Jednoznaczny, gdyż zależy ona zarówno od ogólnej sytuacji na rynku międzynarodowym, jak i od sytuacji poszczególnych krajów.

Bilans płatniczy

Bilans płatniczy (= bilans obrotów płatniczych z zagranicą), jest zestawieniem obrotów pieniężnych i (lub) gospodarczych między danym krajem a zagranicą; może obejmować różnego rodzaju obroty lub płatności zależnie od celu badań lub zasad i schematów przyjętych przez dany kraj. W Polsce b.p. określa się zestawienie płatności dokonanych na rzecz zagranicy i otrzymanych z zagranicy w pewnym okresie; zawiera ono płatności dokonane w obydwu kierunkach z tytułów ujmowanych w dwóch innych, pokrewnych bilansach: 1. w bilansie rozrachunkowym, będącym zestawieniem należności i zobowiązań powstałych w stosunkach z zagranicą w danym okresie, z tytułu wszelkiego rodzaju umów, transakcji i obrotów bez względu na to, ozy należności i zobowiązania pieniężne, wynikające z tych transakcji, zostały w danym okresie spłacone, czy też pozostają do późniejszego uregulowania; 2. w bilansie operacji kredytowych i majątkowych, będącym zestawieniem kredytów udzielonych i otrzymanych w stosunkach z zagranicą, ich spłat oraz obrotów majątkowych dokonywanych między krajowcami a cudzoziemcami dewizowymi. W socjalistycznym systemie bankowym obroty płatnicze z zagranicą są zwykle ześrodkowane w jednym banku, najczęściej w baraku centralnym. W Polsce rozliczenia z zagranicą prowadzone są przez -* Bank Handlowy w Warszawie SA. Liczby b.p. odpowiadają obrotom dokonanym na rachunkach prowadzonych przez bank; b.p. jest w tych warunkach odpowiednio ugrupowanym zestawieniem zapisów przeprowadzonych przez te rachunki. W ustroju socjalistycznym b.p. jest planowany, zwykle na okresy roczne oraz kwartalne; objęty jest on planem obrotów płatniczych z zagranicą. W krajach kapitalistycznych stosuje się najczęściej nieco odmienne określenie, ujmując w b.p. zwykle te pozycje, które w gospodarce socjalistycznej wchodzą w skład zestawienia nazywanego bilansem rozrachunkowym. Międzynarodowy Fundusz Walutowy ustalił dla swoich członków schemat b.p„ przy czym określa go jako zestawienie wszystkich transakcji gospodarczych zawartych w danym okresie między określonym krajem a zagranicą; tak pojęty b.p. obejmuje zarówno transakcje z tytułu dostaw towarowych i świadczonych usług (tzw. transakcje realne), jak z tytułu operacji kredytowych i majątkowych (tzw. transakcje finansowe). Wobec niejednolitej terminologii b.p. bywa w różnych krajach zestawiany wg odmiennych schematów; mimo pewnych rozbieżności w ujęciu i ugrupowaniu poszczególnych pozycji, b.p. obejmuje zwykle następujące tytuły w obu kierunkach, tj. aktywne z tytułu należności i pasywne z tytułu zobowiązań: 1. pozycje „widzialne” pochodzące z obrotów towarowych, wchodzące zatem w skład bilansu handlowego; 2. pozycje „niewidzialne”, do których zalicza się: świadczone i otrzymane usługi (kolejowe, morskie, lotnicze, spedycyjne, pocztowo-telekomunikacyjne, z tytułu ubezpieczeń, prowizji, praw autorskich, licencji, patentów itp.), wydatki i dochody z tytułu podróży zagranicznych, świadczenia jednostronne (np. renty, emerytury, składki, dary), koszty otrzymanych i udzielonych kredytów zagranicznych, dochody i wydatki majątkowe (odsetki, dywidendy itp.) od lokat umieszczonych za granicą oraz lokat zagranicznych w kraju, obroty kredytowe — otrzymane i udzielone kredyty krótko- i długoterminowe,obroty majątkowe (sprzedaż i kupno za granicą majątku krajowego oraz majątku zagranicznego w kraju). Jeżeli b.p. wykazuje nadwyżkę wpływów nad wydatkami, nazywany jest aktywnym, jeżeli wykazuje nadwyżkę wydatków nad wpływami — pasywnym.

Bilanse finansowe

Bilanse finansowe, zestawienia (wielkości planowanych lub faktycznych) pieniężnych dochodów i wydatków, przedstawiające potrzeby wymagające finansowania i źródła ich pokrycia. W Polsce rozróżnia się trzy szczeble centralnego planowania finansowego (sporządzania b.f.): 1. bilans finansowy państwa Jako dokument podstawowy o charakterze ekonomiczno-analitycznym; 2. rozwinięty bilans finansowy państwa, podzielony na części odpowiadające poszczególnym podmiotom systemu finansowego i wyznaczający ogólne zadania do realizacji w planach operatywnych; 3. operatywne plany finansowe, określające szczegółowo rodzaj operacji finansowych, wśród których podstawowe znaczenie ma budżet państwa i plan kredytowy jako bilans aktywów i pasywów systemu bankowego. Sporządza się też bilanse niższych szczebli, np. b.f. przedsiębiorstw, b.f. różnych instytucji (np. Społecznego Funduszu Budowy Szkól 1 Internatów) lub b.f. określonych dziedzin działalności (np. bilans finansowania inwestycji i kapitalnych remontów, bilans środków obrotowych i źródła ich pokrycia, bilans finansowania postępu techniczno-ekonomicznego). Z reguły różnym funduszom (np. Fundusz Gromadzki, Fundusz Postępu Techniczno-Ekonomicznego, Fundusz Emerytalny) odpowiadają określone b.f.

Bank rolny

Bank rolny, utworzony 1 I 1950 jako bank państwowy typu socjalistycznego, przejął ówczesne funkcje oraz aktywa i pasywa b. Państwowego Banku Rolnego, istniejącego od 1919, jak również poważną część agend b. Banku Gospodarstwa Spółdzielczego i b. komunalnych kas oszczędności. Po zmianach w okresie 1950—56 aktualny model organizacyjny B.R., ukształtowany w 1957 odpowiednio do istniejących warunków społeczno-gospodarczych i zachodzących przemian strukturalnych w rolnictwie, został ustalony w ustawie z 13 IV 1960 o prawie bankowym i w statucie zatwierdzonym uchwałą RM z 3 1 1961. Zadaniem B.R. w najszerszym ujęciu jest oddziaływanie metodami finansowymi i kredytem na racjonalną i efektywną gospodarkę rolną państwową, zespołową i indywidualną chłopską, popieranie intensyfikacji produkcji rolnej i przebudowy struktury społeczno-gospodarczej wsi; w tym celu B. R. realizuje bezpośrednio i koordynuje politykę kredytową państwa na wsi, wykonuje kompleksową obsługę finansową rolnictwa i leśnictwa oraz służy doradztwem centralnej i terenowej administracji gospodarczej i zainteresowanym organizacjom rolniczym. Działalność B.R. obejmuje: 1. gromadzenie środków finansowych, przeznaczonych na realizacje jego zadań; 2. kredytowanie i finansowanie potrzeb obrotowych i inwestycyjnych -* państwowych gospodarstw rolnych (PGR) i leśnych, przedsiębiorstw nasienniczych, państwowych ośrodków maszynowych (POM) i innych podległych Ministerstwu Rolnictwa przedsiębiorstw wykonawstwa inwestycyjnego w zakresie projektowania i budownictwa rolniczego, leśnego, melioracji i elektryfikacji, jednostek budżetowych w pionie Ministerstwa Rolnictwa oraz Ministerstwa Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego (w zakresie inwestycji budowlanych i urządzeń rolnych); 3. kredytowanie i finansowanie potrzeb obrotowych i inwestycyjnych zespołowych form gospodarki chłopskiej: spółdzielni produkcyjnych, spółdzielczych ośrodków rolnych, spółdzielni usługowo-wytwórczych, kółek rolniczych, międzykółkowych baz maszynowych, spółek wodnych i innych zrzeszeń rolniczych; 4. obsługę Funduszu Rozwoju Rolnictwa przez finansowanie inwestycji kółek rolniczych; 5. bezpośrednie kredytowanie inwestycji indywidualnych gospodarstw chłopskich i pozostałej ludności wiejskiej, zwłaszcza budownictwa gospodarczego i mieszkaniowego (ok. 1 min długoterminowych pożyczek); 6. pośrednie kredytowanie potrzeb w zakresie środków obrotowych na produkcję bieżącą oraz drobniejszych inwestycji i remontów indywidualnych gospodarstw chłopskich i rzemiosła w formie udzielania kredytu refinansowego spółdzielniom oszczędnościowo-pożyczkowym, stanowiącego uzupełnienie zgromadzonych przez SOP funduszów własnych i środków pochodzenia miejscowego oraz sprawowania kontroli nad ich działalnością pożyczkową; 7. analizowanie i kontrolowanie działalności gospodarczej i stanu finansowego obsługiwanych jednostek oraz celowości, legalności i efektywności kredytowanych i finansowanych procesów gospodarczych; 8. prowadzenie na rachunek państwa sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych w celu tworzenia nowych lub upełnorolnienia istniejących indywidualnych gospodarstw chłopskich i administrowanie należnościami państwa z tytułu rozłożonej na wieloletnie spłaty reszty ceny kupna; 9. wykonywanie innych zadań zleconych przez ministra finansów; 10. wykonywanie wszelkich pozostałych operacji, rozliczeń i czynności związanych z obsługą bankową kredytowanych i finansowanych jednostek gospodarczych. Bilans B.R. na koniec 1972 zamykał się sumą 125 420 min zł, w tym udzielone kredyty 78 185 min zł. Sieć organizacyjna B.R. obejmuje centralę w Warszawie, 17 oddziałów wojewódzkich, 112 oddziałów powiatowych oraz 181 oddziałów kredytowych i placówek powiatowych.

Bank Polska kasa opieki SA

Bank Polska kasa opieki SA (nazywany w skrócie Bankiem PKO), powołano do życia w 1929 do obsługi bankowej polskiej emigracji zarobkowej. Z czasem działalność jego rozszerzono na obsługę finansową wymiany towarowej Polski z zagranicą. Po II wojnie światowej, w 1945, B.P.K.O. został reaktywowany i otrzymał uprawnienia dewizowe. Przedmiotem jego działalności Jest; 1. prowadzenie eksportu wewnętrznego i wykonywanie związanych z tym operacji bankowych i towarowych; 2. obsługa bankowa operacji walutowo-dewizowych nie związanych z eksportem wewnętrznym. Eksport wewnętrzny polega na sprzedaży towarów, nieruchomości i usług osobom uprawnionym w zamian za zagraniczne środki płatnicze, wpłacane w kraju lub za granicą. Jego celem jest pozyskiwanie dla gospodarki narodowej wpływów dewizowych, pochodzących przede wszystkim z darów Polonii zagranicznej dla rodzin w Polsce, jak również z istniejących w kraju zasobów walutowych ludności. Sprzedaż towarów zagranicznych i krajowych, których ceny są ustalane w dolarach USA, odbywa się za waluty lub za emitowane przez B. P.K.O. bony towarowe, wydawane w kraju osobom otrzymującym przekazy zagraniczne lub wpłacającym waluty. W zakresie operacji bankowych nie związanych z eksportem wewnętrznym B. P.K.O. prowadzi obsługę finansową rozliczeń z zagranicą, dokonuje wypłat przekazów zagranicznych, prowadzi oprocentowane rachunki walutowe krajowców i cudzoziemców itp. Zagraniczne oddziały tego banku (np. w Paryżu) udzielają kredytów i załatwiają różne operacje bankowe w obrocie międzynarodowym.

Bankowy depozyt

Bankowy depozyt (= wkład bankowy), kwota pieniężna oddana do banku na przechowanie na czas oznaczony lub nie oznaczony. W gospodarce kapitalistycznej d.b. na czas oznaczony są to przede wszystkim długoterminowe lokaty dokonywane przez kapitalistów, którzy w ogóle nie prowadzą przedsiębiorstw (rentierów) lub nie wykorzystują całości posiadanych środków pieniężnych we własnym przedsiębiorstwie; ponadto w formie depozytów na czas oznaczony lokowana jest w. bankach część oszczędności ludności. Natomiast d.b. na czas nie oznaczony są to przede wszystkim chwilowo wolne środki obrotowe przedsiębiorstw przemysłowych i handlowych przechowywane w bankach, przeważnie na rachunkach bieżących (zwanych też w zależności od cech szczególnych tych rachunków rachunkami żyrowymi, czekowymi lub otwartymi); również w formie depozytów na czas nie oznaczony lokowana Jest w bankach część -> oszczędności ludności. Depozyty na czas oznaczony są stabilną częścią wkładów i są przeznaczane na udzielanie kredytów przez bank. Natomiast depozyty na czas nie oznaczony tylko w pewnej części, obliczonej na podstawie rachunku prawdopodobieństwa, mogą być wykorzystywane przez banki na udzielanie kredytów. Stąd też oprocentowanie depozytów na czas oznaczony Jest wyższe niż depozytów znajdujących się na rachunkach bieżących. W niektórych krajach (np. w USA, W. Brytanii) banki w ogóle nie płacą procentów od kwot znajdujących się na rachunkach bieżących. W umieszczeniu wolnych środków na rachunku bieżącym przedsiębiorstwo jest zainteresowane przede wszystkim dlatego, że posiadanie tego rachunku zapewnia mu obsługę bankową przy dokonywaniu rozliczeń z kontrahentami. Banki, które nie płacą procentów od sum znajdujących się na rachunkach bieżących, najczęściej wykonują bez pobierania prowizji zlecenia rozliczeniowe swoich klientów. Z prawnego punktu widzenia wkłady bankowe stanowią tzw. depozyt nieprawidłowy, którego cechą szczególną jest to, że przechowawca może rozporządzać przedmiotami oddanymi do przechowania. Pojęcia „d.b.” używa się nie tylko na oznaczenie wkładów bankowych, lecz również na oznaczenie przedmiotów (pieniędzy krajowych lub obcych, kosztowności), które bank przyjmuje na przechowanie bez prawa rozporządzania tymi przedmiotami. Stosunek między bankiem a deponentem ocenia się wtedy na podstawie umowy przechowania (a nie umowy o depozyt nieprawidłowy). D.b. nie są przedmioty umieszczane w wynajmowanych skrytkach bankowych (safes), gdyż przedmioty te nie są oddawane na przechowanie do banku; bank jest w tym wypadku tylko osobą wynajmującą skrytkę, a stosunek między najemcą skrytki a bankiem normują przepisy o umowie najmu. W krajach socjalistycznych d.b. pochodzą przede wszystkim: 1. z chwilowo wolnych środków przedsiębiorstw uspołecznionych, zwłaszcza środków znajdujących się na rachunkach funduszów inwestycyjnych; 2. ze środków budżetowych, gdyż banki prowadzą kasową obsługę budżetu; 3. z oszczędności ludności (np. w Polsce lokowanych przede wszystkim w PKO). Unormowanie prawne stosunku między deponentami a bankami zawarte jest w przepisach kodeksu cywilnego o umowie rachunku bankowego, o depozycie nieprawidłowym i o umowie pożyczki. Depozyty prawidłowe mają w bankowej praktyce banków polskich małe zastosowanie; przykładem tego depozytu są składane do skarbca nocnego środki pieniężne przedsiębiorstwa do czasu wpisu ich wpływu na rachunek bankowy przedsiębiorstwa.