Category Archives: Biznes

Cena

Cena, wartość wyrażona w pieniądzu. C. równa się wartości tylko przypadkowo i wyjątkowo, z reguły zaś odchyla się od niej. Charakter związku między b. a wartością zmieniał się na różnych etapach rozwoju gospodarczego. W warunkach prostej produkcji towarowej, przy względnie słabym rozwoju narzędzi pracy c. w zasadzie wahała się wokół wartości, przy czym w razie nadwyżki popytu nad podażą c. była wyższa od wartości, w odwrotnym przypadku zaś — niższa od wartości. W kapitalizmie, przy silnym rozwoju narzędzi pracy, występuje w poszczególnych gałęziach gospodarki różny skład organiczny kapitału (-+ kapitału skład organiczny), różny jest też okres obrotu kapitału (kapitału obrót). W tych warunkach c. przestaje wahać się wokół wartości, a zaczyna oscylować wokół ceny produkcji. W warunkach imperializmu pojawia się kategoria ceny monopolowej. Rozwój sektora państwowego we współczesnych krajach kapitalistycznych prowadzi do powstania kategorii c. środków produkcji wytwarzanych przez przedsiębiorstwa państwowe. C. te utrzymywane są z reguły na niskim poziomie, co stanowi jedną z form finansowania przez państwo gospodarki kapitalistycznej, głównie — monopoli kapitalistycznych. C. ustalane przez wielkie przedsiębiorstwa kapitalistyczne i państwo kapitalistyczne określa się też jako ceny administracyjne. Suma wszystkich rynkowych c. towarów równa się sumie wartości produktów. Prawidłowości tej nie zmienia ani to, że w pewnych warunkach c. artykułów rolnych i artykułów przemysłu wydobywczego określają najmniej korzystne warunki ich produkcji, ani to, że c. monopolowe są wyższe od c. przeciętnych, gdyż wszelkie nadwyżki tkwiące w c. towarów ponad zysk przeciętny wyrównywane są przez niedobór w stosunku do zysku przeciętnego w c. innych towarów. W gospodarce socjalistycznej poziom c. nie wynika z żywiołowej gry sił rynkowych, lecz jest świadomie kształtowany przez państwo. Ustalając poziom c. oraz wzajemne relacje między c. różnych produktów państwo socjalistyczne kieruje się zarówno obiektywnie działającymi prawami ekonomicznymi, jak i celami społecznymi. Opierając się na prawidłowościach rządzących c. w gospodarce socjalistycznej państwo prowadzi politykę c., która służy realizacji następujących funkcji c.: 1. zabezpieczeniu potrzeb konsumpcyjnych mas pracujących i oddziaływaniu na kierunek spożycia; 2. oddziaływaniu na wzrost produkcji i wydajności pracy; 3. zapewnieniu państwu niezbędnych dochodów, a tym samym umożliwieniu wydatkowania określonych sum na cele socjalne i kulturalne, na akumulację (inwestycje), obronę i administrację; 4. zapewnieniu przedsiębiorstwom socjalistycznym dochodów niezbędnych do ich prawidłowej działalności oraz rozwoju technicznego i ekonomicznego; 5. zapewnieniu ogólnej równowagi rynkowej oraz równowagi w obrocie poszczególnymi produktami; 6. sprzyjaniu optymalnemu wzrostowi ekonomicznemu; 7. sprzyjaniu oszczędności w zużyciu środków produkcji. W literaturze ekonomicznej krajów socjalistycznych toczy się od pewnego czasu dyskusja na temat teoretycznych założeń systemu c. w gospodarce socjalistycznej. W dyskusji reprezentowane są następujące poglądy dotyczące c. zarówno przedmiotów spożycia, jak i środków produkcji: 1. C. powinny być oparte na ich wartości. Globalny produkt dodatkowy powinien być dzielony między różne gałęzie produkcji w stosunku do wydatkowanej przez nie pracy żywej. 2. C. powinny być konstruowane na podstawie c. produkcji. Przy tworzeniu ich powinny być brane pod uwagę koszty produkcji plus część globalnego produktu dodatkowego, odpowiadająca stosunkowi między wartością wszystkich środków trwałych i obrotowych przedsiębiorstwa a globalną wartością tych środków w całej gospodarce narodowej. 3. C. zarówno przedmiotów spożycia, jak i środków produkcji powinny być konstruowane na zasadzie tzw. c. produkcji gospodarstwa socjalistycznego, obejmującej koszty produkcji i dwa rodzaje narzutów na: 1) środki trwałe i obrotowe i 2) płace. Wg poglądów niektórych ekonomistów c. produkcji gospodarstwa socjalistycznego powinna obejmować również rentę różniczkową (renta gruntowa). 4. Ceny powinny być oparte na jednolitej podstawie, obejmującej koszty produkcji i część globalnego produktu dodatkowego proporcjonalną do tych kosztów. Globalny produkt dodatkowy powinien być dzielony między różne gałęzie produkcji w takim stosunku, w Jakim wielkość kosztów produkcji tych gałęzi pozostaje do globalnych kosztów produkcji, tj. sumy kosztów produkcji wszystkich przedsiębiorstw czy wszystkich gałęzi produkcji. 5. C. powinny opierać się na zasadzie tzw. kosztów krańcowych, tj. kosztów określonych przez warunki najmniej korzystne. Za koszty krańcowe określające c. przyjmuje się przeciętne koszty zmienne w grupie drożej wytwarzających przedsiębiorstw powiększone o odpowiednio skonstruowany narzut przeznaczony na pokrycie kosztów stałych i ew. na akumulację. 6. C. powinno tworzyć się na podstawie tzw. ogólnogospodarczych kosztów własnych (ogólnogospodarczych nakładów). Ogólnogospodarcze koszty własne, oprócz kosztów produkcji we właściwym znaczeniu, powinny obejmować różnego rodzaju renty, jak rentę za korzystanie z maszyn i urządzeń, czynsz dzierżawny, rentę różniczkową z gruntów itp. 7. C. powinny być optymalne, tj. zapewniać największą wartość funkcji celu przy uwzględnieniu istniejących ograniczeń, do których należą zwłaszcza możliwości produkcyjne i wielkość popytu. C. optymalne powinny jednocześnie zapewniać równowagę rynkową. System c. w gospodarce socjalistycznej wymaga dalszego doskonalenia. Istnienie własności socjalistycznej, a przede wszystkim jej formy ogólnonarodowej, powoduje, że system c. w zakresie produktów krążących w obrębie sektora socjalistycznego jest inny niż produktów, które wychodzą poza ten sektor i przeznaczone są do spożycia przez ludność. Poziom c. przedmiotów spożycia określony jest przez wielkość produkcji (lub przez wielkość ich podaży) oraz dochodów pieniężnych ludności. Powoduje to, że cały produkt dodatkowy musi być włączony do c. przedmiotów spożycia; muszą to być „ceny pełne”. Natomiast c. środków produkcji określone są przez prawidłowości rządzące c. przedsiębiorstwa, a niedobór w realizacji produktu dodatkowego przez pewne przedsiębiorstwa (lub instytucje) wyrównuje się dzięki nadwyżce realizowanej przez inne przedsiębiorstwa, które zakupują produkty po c. stosunkowo niższych. C. powinny być jednym z narzędzi optymalizacji gospodarki narodowej, tj. powinny być tak ustalane, aby sprzyjać osiągnięciu w długim okresie możliwie najbardziej korzystnych wyników ekonomicznych. Zob. też: cen system w Polsce.

Broker

Broker, w krajach anglosaskich — makler giełdowy, tj. kupiec lub przedsiębiorstwo zajmujące się zawodowo i wyłącznie na podstawie indywidualnych zleceń zainteresowanych banków albo przedsiębiorstw pośrednictwem w zawieraniu na giełdzie pieniężnej (giełda) lub giełdzie towarowej umów kupna-sprzedaży; bulion b. — pośredniczy w transakcjach metalami szlachetnymi, które na giełdzie londyńskiej odgrywają szczególnie dużą rolę; wynagrodzenie jego stanowi tzw. „brokerage”, inaczej „kurtaż”, czyli prowizja od zawartych transakcji; bill b. — trudni się skupem weksli handlowych, które następnie dyskontuje w banku centralnym. Ogólnie b. może oznaczać każdego maklera, także morskiego (pośrednictwo w zawieraniu umów na przewóz ładunków statkami i na usługi portowe).

Boom

Boom, przyjęta w burżuazyjnej literaturze ekonomicznej nazwa fazy rozkwitu w cyklu koniunkturalnym; wg opinii większości ekonomistów burżuazyjnych w czasie b. walka konkurencyjna doprowadza do nadmiernej produkcji i inwestycji podejmowanych w nadziei na przedłużenie się wysokiej koniunktury. Wybujały b. prowadzi nieuchronnie do kryzysu z chwilą, gdy producenci przekonają się o mylności swoich ocen; w związku z tym najczęściej proponowane przez burżuazyjnych ekonomistów środki walki z kryzysami zmierzają do ustanowienia takiego systemu kontroli nad gospodarką, który eliminowałby możliwość nadmiernego rozkwitu, zastępując go wolniejszym, lecz bardziej równomiernym i trwałym wzrostem produkcji. Próby likwidacji kryzysów tą drogą nie przyniosły jak dotąd pozytywnych rezultatów, o czym świadczą światowe zaburzenia gospodarcze i kryzysy w poszczególnych krajach w ciągu ostatnich 10-leci.

Bilans w rachunkowości

Bilans w rachunkowości, dwustronne wartościowe zestawienie środków gospodarczych przedsiębiorstwa oraz ich źródeł finansowania, sporządzone na określony moment (dzień) i w określonej formie na podstawie danych, wynikających z zapisów księgowych, potwierdzone inwentaryzacją.
Bilans ujmuje z jednej strony majątek, którym dane przedsiębiorstwo dysponuje (aktywa), a z drugiej — źródła finansowania tego majątku (pasywa). Ogólna suma aktywów jest równa ogólnej sumie pasywów. Oznacza to, te obydwie strony bilansu wykazują tę samą wartość środków gospodarczych rozpatrywanych z dwóch punktów widzenia. Pozycje aktywów i pasywów bilansu ustala się na określoną datę, zwaną momentem bilansowym. Moment bilansowy jest momentem końcowym jednego okresu i równocześnie momentem początkowym następującego po nim okresu sprawozdawczego. Okresy sprawozdawcze są ustalane umownie, ale zgodnie z okresami kalendarzowymi (miesiąc, kwartał, rok). Bilans ilustrujący zamknięcie minionego okresu i otwarcie nowego okresu nosi nazwę bilansu zamknięcia (końcowego) dla minionego okresu i bilansu otwarcia (początkowego) dla nowego okresu. W polskiej praktyce rachunkowości bilans zestawia się w określonej formie na znormalizowanych wzorach. Ma to zasadnicze znaczenie dla przedsiębiorstwa i całej gospodarki narodowej. Jednolity układ bilansu pozwala na porównywanie bilansów danego przedsiębiorstwa z różnych okresów sprawozdawczych oraz umożliwia porównywanie bilansów różnych przedsiębiorstw o porównywalnym zakresie działania i pracujących w podobnych warunkach. Dzięki jednolitemu układowi bilansu pozycje aktywów i pasywów każdego przedsiębiorstwa są tak uporządkowane, że zapewniają możliwość włączenia ich do zbiorczego bilansu zjednoczenia, ministerstwa branżowego i do bilansu gospodarki narodowej. Bilans sporządzony na podstawie zapisów księgowych nie daje pewności, czy środki gospodarcze w nim wykazane znajdują się rzeczywiście w przedsiębiorstwie. Dane księgowe mogą bowiem odbiegać od stanu faktycznego z wielu przyczyn, do których m. in. zalicza się: a) naturalne zmiany, jakie zachodzą w stanie niektórych środków materialnych (parowanie, wysychanie), b) omyłki popełnione przy przyjmowaniu i wydawaniu środków, c) błędy popełniane przy ewidencji operacji gospodarczych, d) braki spowodowane nadużyciami. Stąd więc do zapewnienia realności bilansu wymaga się potwierdzenia jego danych przez inwentaryzację, która spełnia rolę operacji kontrolnych. Zależnie od okoliczności sporządzania bilansów rozróżnia się: 1. bilans rozpoczęcia w momencie powstania przedsiębiorstwa, 2. bilans przekształcenia w przypadku wprowadzenia zmian w układzie bilansu, 3. bilans likwidacyjny na początek i koniec okresu likwidacyjnego przedsiębiorstwa, 4. bilans połączenia w przypadku łączenia dwóch lub więcej jednostek dotąd samodzielnie bilansujących, 5. bilans podziału, gdy na miejsce Jednego przedsiębiorstwa powstają dwa lub więcej przedsiębiorstw, 6. bilans zbiorczy (łączony, skumulowany), sporządzony przez jednostki nadrzędne na podstawie bilansów Jednostkowych przedsiębiorstw i zakładów podległych. W terminologii rachunkowej spotyka się także określenia: bilans obrotów i sald (bilans brutto, bilans próbny, bilans surowy) jako zestawienia obrotów i sald wszystkich kont syntetycznych prowadzonych w księgowości przedsiębiorstwa.

Baza

Baza, całokształt stosunków produkcji społeczeństwa w ich wzajemnym powiązaniu. Podstawą istnienia społeczeństwa jest produkcja dóbr materialnych. Narzędzia pracy oraz ludzie umiejący posługiwać się tymi narzędziami, produkcyjne doświadczenie, nawyki pracy oraz wiedza ludzka stanowią siły wytwórcze społeczeństwa. Siły te jednak są tylko jedną stroną produkcji, drugą zaś tworzą stosunki produkcji. Produkcja bowiem Jest zawsze produkcją społeczną; ludzie w procesie produkcji powiązani są ze sobą w określony sposób, a praca każdego wytwórcy jest cząstką całości pracy społecznej. Te sprzęgnięcia Jednostek na gruncie określonej techniki i technologii produkcji mają dwojaki charakter: techniczno-produkcyjny (kooperacyjny) i społeczno-produkcyjny (własnościowy). Środki produkcji w społeczeństwie z jednej strony są narzędziem producenta (roboczego kolektywu) w procesie pracy i determinują określone techniczne powiązania, z drugiej zaś są instrumentem panowania klasy, której własność stanowią. Stosunek ludzi do środków produkcji (stosunek własności) pozwala na wyodrębnienie podstawowych ich grup, tj. klas społecznych. Całość stosunków produkcji stanowi ekonomiczną strukturę społeczeństwa, jego realną b. Siły wytwórcze i stosunki produkcji tworzą dwie nierozdzielne strony społecznego procesu produkcji, które znajdują wyraz w sposobie produkcji. Oba te elementy produkcji rozwijają się Jednak odmiennie. Siły wytwórcze są dynamicznym elementem sposobu produkcji. Natomiast stosunki produkcji, stosunki własnościowe (usankcjonowane w ustawach prawnych i chronione przez państwowy aparat przymusu) są elementem statycznym. Zmiana stosunków własności musi mieć z natury rzeczy charakter skoku, przerwania ciągłości, co oznacza likwidację starej b. i zastąpienie Jej nową. „Na określonym szczeblu swego rozwoju materialne siły wytwórcze społeczeństwa popadają w sprzeczność z istniejącymi stosunkami produkcji albo — co jest tylko prawnym tego wyrazem — ze stosunkami własności, w których obrębie się dotąd rozwijały. z form rozwoju sił wytwórczych, stosunki te zamieniają się w ich kajdany. wówczas następuje epoka rewolucji socjalnej. Ze zmianą podłoża ekonomicznego odbywa się mniej lub bardziej szybko przewrót w całej olbrzymiej nadbudowie” (K. Marks). Każda b. społeczeństwa ma swoją historię. Proces zmian b. — to historia zmian różnych typów stosunków produkcji. Nowa b. ekonomiczna, zmieniająca starą, reprezentuje wyższy typ stosunków produkcji, stwarza szersze możliwości do rozwoju sił wytwórczych. Korelatem pojęcia „baza” jest pojęcie „nadbudowy”. Pojęcia „baza” i „nadbudowa” są metaforycznymi określeniami do wyrażenia wzajemnej zależności i wzajemnego oddziaływania między społecznymi warunkami produkcji a społeczną świadomością (idee, poglądy, teorie, systemy wartości i ocen) oraz odpowiednimi instytucjami politycznymi i prawnymi (państwo, partie polityczne). Określona b. uwarunkowuje w sensie genetycznym określoną świadomość społeczną jako odbicie obiektywnej rzeczywistości w umyśle ludzi i jej zmiany.

Awizo

Awizo, pismo (depesza) zawierające zawiadomienie o dokonaniu określonej operacji gospodarczej, np. zawiadomienie wysyłane przez bank posiadaczom rachunków bankowych o dokonaniu jakichkolwiek zapisów* na tych rachunkach z tytułu wpłat lub wypłat.

Awista

Awista (a vista — za okazaniem), zwrot mający zastosowanie przy oznaczaniu dokumentów płatniczych, płatnych za okazaniem, a więc bez określonego terminu płatności, np. weksli. Terminem „a.” określa się też wkłady bankowe, wypłacane na każde żądanie.

Autonomizacja

Autonomizacja, pojęcie z zakresu teorii -► organizacji i zarządzania, określające zjawiska patologicznych zmian założonych celów, środków’ i sposobów działania w organizacjach. Wyróżnia się następujące podstawowe warianty a.: 1. Zamianę głównego celu jednostki organizacyjnej na cel uboczny lub na inny cel główny, która powoduje zjawisko marnotrawstwa, w sensie ekonomicznym (lub moralnym), przekraczającego granice dopuszczalnej tolerancji. W tym przypadku jednostka organizacyjna zamiast realizować cel określony dla niej w społecznym podziale pracy wykonuje czynności zmierzające do osiągnięcia celów ubocznych ze szkodą dla interesu ogólnospołecznego. 2. Zamianę celów, w których środek działania (cel pośredni) staje się celem głównym lub równorzędnym z głównym, powodując zjawisko marnotrawstwa w sensie ekonomicznym (lub moralnym), przekraczającego granice dopuszczalnej tolerancji. Przykładem tego wariantu przedkładania środków nad cele mogą być przypadki wykonywania kontroli dla kontroli, organizowania narad i konferencji dla samych narad itp. Wymienić tu można również nadmierną rozbudowy struktur organizacyjnych, polegającą na wzroście liczby stanowisk kierowniczych i komórek organizacyjnych. 3. A. może również polegać na wypaczeniu założonych, racjonalnych proporcji między funkcjami podstawowymi a regulacyjnymi i pomocniczymi w wieloszczeblowej instytucji lub wewnątrz jednostki organizacyjnej. Istota tej formy a. polega na tym, że jednostki pomocnicze lub regulacyjne (instancje lub komórki nadrzędne) nadmiernie się rozrastają i swoje partykularne cele działania zaczynają traktować jako cele ostateczne całej instytucji, zaczynają „żyć własnym życiem”, stawiają sobie dodatkowe zadania, rozwijają działalność nieprzydatną do realizacji zadań podstawowych. Przykładem mogą być nadrzędne jednostki nadzoru i kontroli lub wszelkiego rodzaju służby gospodarcze, komórki księgowości wieloszczeblowych instytucji, które wykazują tendencje do nadmiernej rozbudowy.

Automatyzacja

Automatyzacja, polega na działaniu maszyny zastępującej człowieka w procesie wytwórczym, której mechanizm oparty na specjalnym układzie technicznym i organizacyjnym umożliwia jej samoczynne sterowanie maszynami i procesami, tzn. koordynuje jej własne działanie i innych maszyn, ocenia je i, wprowadza w miarę potrzeby zmiany w działaniu w celu otrzymania pożądanego wyniku. A. jest kierunkiem postępu technicznego, obejmującym kompleks zmian w technicznym wyposażeniu pracy (narzędziach pracy), metodach wytwarzania (technologii) oraz w organizacji działania jednostek i zespołów produkcyjnych i usługowych, które prowadzą do zasadniczych przekształceń w strukturze produkcyjnej, organizacji życia społecznego, a także poziomie kultury i gospodarki kraju. A. występuje we wszystkich dziedzinach działalności ludzkiej, np. w przemyśle, rolnictwie, transporcie, handlu, medycynie, szkolnictwie, obronie narodowej. Największe jednak znaczenie w aktualnych warunkach rozwoju sił wytwórczych krajów uprzemysłowionych ma ona dla procesów produkcyjnych. Ze względu na sprzyjający charakter technologii, a. podlegają przede wszystkim procesy produkcyjne ciągłe, np. wytwarzanie energii elektrycznej, procesy petrochemiczne, wielkiej syntezy chemicznej. Wraz z doskonaleniem techniki a. obejmuje również procesy produkcji nieciągłej, w różnych gałęziach przemysłu. Ponadto szybki rozwój a. wpływa na podniesienie poziomu zarządzania i administracji, zwłaszcza ewidencji, gromadzenia i przetwarzania informacji oraz symulowania problemów ekonomicznych w celu podejmowania optymalnych decyzji w zarządzaniu. A. może być częściowa lub pełna (kompleksowa); ta ostatnia występuje wówczas, gdy wszystkie fazy procesu produkcyjnego zostają objęte działaniem maszyn i urządzeń automatycznych w ten sposób, że nie wymagają bezpośredniej ingerencji człowieka. Technicznymi środkami a. są uniwersalne i specjalne automaty lub ich zespoły. Te ostatnie w postaci linii przepływowych i urządzeń automatycznych pomocniczych (środki transportu, magazynowania, kontroli, obrachunku itp.) tworzą określone automatyczne systemy maszyn. Duży skok w ostatnim 25-leciu w rozwoju teorii i zastosowania a. stał się możliwy dzięki pojawieniu się nowych rozwiązań technicznych z dziedziny elektroniki i zastosowania cybernetyki w praktyce. Pod wpływem tych zmian a. II połowy XX w. w odróżnieniu od a. „klasycznej”, biorącej swój początek od regulatora odśrodkowego (pierwowzór samosterowania) J. Watta, młyna zbożowego (pierwszy automatyczny transfer przedmiotów w produkcji) O. Evansa i krosna (wzór kodu dla programu do sterowania automatycznego maszyną) j. m. Jacquarda nabrała nowych, jakościowo wyższych cech. Zasadnicze znaczenie dla rozwoju a. miało pojawienie się tzw. maszyn adaptacyjnych, mogących pracować automatycznie ze zmiennym programem, wkraczać we wszystkie dziedziny produkcji (również Jednostkowej i małoseryjnej) oraz zastosowanie elektronicznych maszyn cyfrowych. Ten etap obecnego rozwoju a., ze względu na jego charakter, można nazwać cybernetycznym. Podstawowymi cechami współczesnej a. są: 1. asocjacja a. z rozwojem źródeł energii, jej przetwarzaniem i chemizacją produkcji; 2. z góry zaprogramowane dla maszyn automatycznych, a nie jak dotychczas adaptowane formy i metody procesu produkcyjnego (tempo, synchronizacja, sprawność itp.); 3. kompleksowość a., oznaczająca tworzenie w pełni zautomatyzowanych obiektów lub procesów oraz wyrównanie poziomu technicznego i organizacyjnego kooperujących jednostek. A. wywołuje różnorodne efekty socjalne, techniczne i ekonomiczne. Charakter efektów socjalnych a. zależy przede wszystkim od stosunków produkcji i ustroju politycznego, panującego w danym kraju. W wyniku prowadzonej określonej strategii rozwoju techniki i taktycznych posunięć rządu lub związków gospodarczych (np. koncernów lub międzynarodowych unii gospodarczych) a. może doprowadzić m. in. do skrócenia czasu pracy, poprawienia warunków zdrowotnych pracy, rozszerzenia możliwości zaspokojenia potrzeb materialnych, wzrostu poziomu kultury technicznej albo przeciwnie — do wzrostu konfliktów społecznych, konieczności re- kwalifikacji pracowników, zwiększenia bezrobocia itd. W ustroju socjalistycznym a. wykorzystywana Jest w celu rozbudowy i umocnienia bazy techniczno- -ekonomicznej przy jednoczesnym dążeniu do osiągania wzrastających efektów socjalnych. Technicznymi efektami a. są: zmiany środków technicznych a., postęp w technologii i osiąganie dzięki niemu lepszych parametrów technicznych wyrobów i usług wytwarzanych w zautomatyzowanych procesach produkcji. Ekonomiczne efekty a. wyrażają się we wzroście wydajności pracy, obniżce kosztów własnych, podniesieniu jakości produkcji i przyroście dochodu narodowego. W warunkach obecnych, charakteryzujących się tendencją do wzrostu wielkości produkcji i usług oraz wciąż zaostrzających się kryteriów jakości wyrobów na rynku światowym, a. staje się coraz bardziej powszechnym i ekonomicznie efektywnym kierunkiem postępu technicznego.

Asygnata

Asygnata, dowody (kwity) kasowe, wystawiane przez jednostki gospodarcze i organizacje społeczne w celu udokumentowania operacji gotówkowych przeprowadzanych przez własną kasę, jeśli operacje te nie są udokumentowane innymi źródłowymi dowodami kasowymi: 1. a. przychodowa (dowód wpłaty — KP — „kasa przyjmie”) — na wpływ gotówki do kasy; 2. a. rozchodowa (dowód wypłaty — KW — „kasa wypłaci”) — na wypłatę gotówki z kasy. Zasady posługiwania się a. reguluje zarządzenie ministra finansów z 15 VIII 1963 w sprawie udokumentowania operacji kasowych, przechowywania gotówki oraz obowiązków kasjerów w jednostkach gospodarki uspołecznionej.