This is featured post 1 title

You can easy customize the featured slides from the theme options page, on your Wordpress dashboard. You can also disable featured posts slideshow if you don't wish to display them. Dont edit it manually, by replacing images, but you set feature image when you create new posts.

This is featured post 2 title

You can easy customize the featured slides from the theme options page, on your Wordpress dashboard. You can also disable featured posts slideshow if you don't wish to display them. Dont edit it manually, by replacing images, but you set feature image when you create new posts.

This is featured post 3 title

You can easy customize the featured slides from the theme options page, on your Wordpress dashboard. You can also disable featured posts slideshow if you don't wish to display them. Dont edit it manually, by replacing images, but you set feature image when you create new posts.

This is featured post 4 title

You can easy customize the featured slides from the theme options page, on your Wordpress dashboard. You can also disable featured posts slideshow if you don't wish to display them. Dont edit it manually, by replacing images, but you set feature image when you create new posts.

This is featured post 5 title

You can easy customize the featured slides from the theme options page, on your Wordpress dashboard. You can also disable featured posts slideshow if you don't wish to display them. Dont edit it manually, by replacing images, but you set feature image when you create new posts.

 

Rozmowa kwalifikacyjna

To rozmowa przeprowadzana z kandydatem po zapoznaniu się z jego CV do tego etapu dochodzi około 10 % aplikujących na dane stanowisko. Ważne jest, żeby podczas rozmowy kwalifikacyjnej z przyszłym przełożonym potrafić mówić o sowich umiejętnościach i osiągnięciach. Cała rozmowa kwalifikacyjna polega na sprawdzeniu, czy nadajesz się na dane stanowisko. Jeśli wiesz, jak podkreślić swoje umiejętności i osiągnięcia, ofertę pracy prawdopodobnie masz w kieszeni. Aby dobrze przygotować się do rozmowy kwalifikacyjnej przeczytaj dokładnie ofertę pracy na stanowisko a które aplikujesz, zwróć uwagę na wymagania, podczas rozmowy staraj się jak najlepiej pokazać wymagane cechy charaktery oraz swoją wiedzę o branży, w której chcesz pracować. Przygotuj się z informacji dotyczących firmy, do której aplikujesz, powinieneś wiedzieć nieco o jej specyfice, historii czy osiągnięciach w branży, a także o obowiązkach na stanowisku na jakie aplikujesz. Pomyśl jak umiejętnie wykazać swoje predyspozycje do danego stanowiska pracy. Koniecznie zadbaj o właściwy strój na rozmowie kwalifikacyjnej. Najlepiej postaw na stonowaną elegancję i nie przesadzaj ze zbyt wyszukanymi ubraniami. Musisz czuć się elegancko i wygodnie. Nie wolno zapominać tez o odpowiedniej mowie ciała jest ona bardzo ważna w nawiązywaniu relacji interpersonalnych.

List motywacyjny

List motywacyjny to forma wypowiedzi pisemnej dotycząca tego, dlaczego chcemy podjąć prace w danej firmie na określonym stanowisku pracy. Coraz mniej firm wymaga od potencjalnych pracowników pisania listów motywacyjnych, ze względu na to, że mało kto potrafi je odpowiedni napisać, a pracodawcy nie chcą uzależniać od tego swojej decyzji o przyjęciu danego kandydata. Jeśli dany pracodawca wymaga od ciebie listu motywacyjnego to przede wszystkim: Spersonalizuj list robi to dobre wrażenie na rekruta torze. Dowiedz się o dane dokładnego adresata. Poinformuj w liście skąd wiesz o ofercie pracy i dlaczego się nią zainteresowałeś. Wyjaśnij, dlaczego zależy Ci na pracy w tej konkretnej firmie, możesz tutaj wykorzystać swoją wiedzę o danej firmie lub poszukać szczegółowych informacji w Internecie. W licie motywacyjnym musisz wykazać, że wiesz czym zajmuje się firma i jaka jest jej specyfika. Uświadom pracodawcę, dlaczego powinien przyjąć właśnie Ciebie, napisz co sprawia, że idealnie pasujesz do tego stanowiska pracy. Przedstaw swoje umiejętności i zainteresowania. Postaraj się zainteresować regulatora swoją osobą, jednak nie powielaj informacji z CV. Nawiązuj do nich, ale nie powtarzaj. Nie zapisuj „litanii” epitetów, które podkreślą, jaki jesteś fantastyczny. Wykaż się profesjonalizmem i elegancko i grzecznie zakończ list z nadzieją na spotkanie. Nie powielaj gotowców znalezionych w Internecie, pisz jasno i czytelnie ale z zachowaniem swojego stylu i przede wszystkim pamiętaj, że list motywacyjny ma przedstawiać Ciebie w jak najlepszym świetle, tak aby przyszły pracodawca zechciał Cię zaprosić na rozmowę kwalifikacyjną.

Biura projektowe

Biura projektowe, wyspecjalizowane przedsiębiorstwa produkcyjne, wykonujące prace projektowe, studialne i inne związane z przygotowaniem inwestycji. biura projektowe zajmują się m. in. opracowaniem założeń techniczno-ekonomicznych inwestycji, tj. określających cel, program i inne parametry projektowanej inwestycji oraz przygotowaniem projektów technicznych w formie: wykresów, modeli, matematycznych obliczeń, opisu sposobów prawidłowego wykonania robót, dostaw oraz metod osiągnięcia efektu gospodarczego. Niektóre biura projektowe mogą sporządzać również projekty konstrukcyjne maszyn i urządzeń technologicznych oraz przygotowywać inne prace związane z projektowaniem rozwiązań technicznych i technologiczno-konstrukcyjnych. Ponadto biura projektowe opracowują programy techniczno-ekonomicznej rekonstrukcji i rozwoju branż (gałęzi), mogą pełnić nadzór inwestorski, sprawować funkcję generalnego wykonawcy, generalnego dostawcy maszyn i urządzeń, inwestora zastępczego ltp. Obowiązkiem b. p. Jest pełnienie nadzoru autorskiego nad sporządzanym projektem. biura projektowe dzielą się na: 1. branżowe (pracujące dla potrzeb określonych branż); 2. specjalistyczne (opracowujące zagadnienia wspólne dla różnych branż); 3. wykonujące projekty i opracowania budowlane: biura projektowe budownictwa przemysłowego, biura projektowe budownictwa ogólnego, biura projektowe budownictwa rolniczego, biura projektowe budownictwa inżynieryjnego, biura projektowe robót specjalistycznych. biura projektowe mogą się specjalizować w opracowywaniu innych zagadnień, np. z dziedziny organizacji produkcji i zarządzania. W określonych przypadkach w biura projektowe technologicznych mogą być tworzone i rozwijane własne pracownie projektowania budowlanego, zaś w biura projektowe budowlanych — pracownie projektowania technologicznego; mogą one także tworzyć własne zakłady badawcze i doświadczalne. biura projektowe, biura konstrukcyjne i jednostki naukowo-badawcze mogą być łączone w biura projektowo-bazowe lub projektowo-konstrukcyjne. Powoływanie, łączenie i likwidacja biura projektowe odbywają się w trybie właściwym dla przedsiębiorstw państwowych. biura projektowe opracowują projekty na podstawie informacji pochodzących od inwestora, własnych doświadczeń oraz studiów i opracowań naukowo-badawczych. Przetwarzanie informacji w biura projektowe może odbywać się w jednym bądź w kilku b. p., z których jedno pełni funkcję projektanta generalnego, koordynującego i kontrolującego prace biura projektowe podprojektantów. Działalność biura projektowe uzupełniają w określonym zakresie pracownie projektowe w państwowych jednostkach organizacyjnych, nie będących biura projektowe, terenowe zespoły usług projektowych przy wydziałach budownictwa, urbanistyki i architektury prezydiów rad narodowych szczebla powiatowego, osoby fizyczne i osoby prawne nie będące jednostkami gospodarki uspołecznionej, a mające odpowiednie zezwolenia.

Bezrobocie

Bezrobocie, zjawisko gospodarcze właściwe ustrojowi kapitalistycznemu; polega na tym, że większa lub mniejsza liczba osób zdolnych do pracy i poszukujących pracy nie znajduje zatrudnienia. Naukową teorię b. stworzył Marks, w I tomie Kapitału wykazał on, że mechanizm gospodarczy kapitalizmu sam nieuchronnie rodzi b., a rezerwowa armia pracy Jest w kapitalizmie niezbędna do normalnego funkcjonowania gospodarki; b. ma więc charakter przymusowy, a nie dobrowolny, Jak twierdzi do dzisiaj wielu ekonomistów burżuazyjnych, którzy definiują bezrobotnych Jako ludzi nie zgadzających się pracować za niższą płacę. Marks wykazał, że zatrudnienie nie zależy od wysokości płac, tzn. że obniżenie płac nie Jest środkiem wzrostu zatrudnienia. Granicę zatrudnienia wyznacza z Jednej strony organiczny skład kapitału ( kapitału skład organiczny), z drugiej zaś — Jego wielkość. Wraz ze wzrostem organicznego składu kapitału zatrudnienie względnie maleje; może też maleć absolutnie, Jeśli wzrostowi organicznego składu kapitału nie towarzyszy odpowiedni wzrost całego kapitału. Ponadto b. rujnuje i pozbawia warsztatów pracy drobnych producentów w mieście 1 na wsi zanim gospodarka zdoła ich zatrudnić. Mimo że ostateczną przyczyną b. Jest kapitalizm (czego dowodzi praktyka krajów socjalistycznych, w których b. nie występuje), to Jednak przyczyny b. w konkretnych krajach kapitalistycznych mogą być różne. Z tego punktu widzenia rozróżnia się następujące rodzaje b.: 1. technologiczne — spowodowane postępem techniki bez dostatecznego wzrostu całego kapitału; formę tę szczególnie dokładnie zanalizował i opisał Marks; 2. koniunkturalne — spowodowane kryzysowym spadkiem zatrudnienia; 3. strukturalne — spowodowane brakiem kapitału lub nieodpowiednimi proporcjami w dziedzinie zasobów produkcyjnych kraju; Jest ono szczególnie typowe dla krajów zacofanych lub słabo rozwiniętych gospodarczo. Z punktu widzenia form przejawiania się rozróżnia się b.: 1. płynne — kiedy każdorazowo istnieje pewna liczba bezrobotnych, lecz skład rezerwowej armii pracy zmienia się, tzn. że część robotników po pewnym okresie poszukiwania pracy znajdzie Ją, podczas gdy inna część na pewien czas Ją traci; tego rodzaju b. występuje nawet w okresach ożywienia gospodarczego i nie zanika całkowicie również w czasie rozkwitu; chroniczne — polegające na tym, że wśród bezrobotnych pewna grupa osób nie ma żadnych lub bardzo niewielkie szanse znalezienia pracy; są to osoby w podeszłym wieku lub nie cieszące się dobrym zdrowiem, często inwalidzi pracy; 3. utajone — nie objęte na ogół statystyką przeludnienie drobnych warsztatów lub (najczęściej) gospodarstw rolnych, nazywane też b. agrarnym; Jest to podstawowa rezerwa siły roboczej w warunkach gospodarki kapitalistycznej.

Czas wolny

Czas wolny, jest tą częścią funduszu czasu doby, tygodnia, miesiąca, roku, która pozostaje po wykonaniu zajęć zawodowych (zasadniczych i dodatkowych), podstawowych obowiązków domowych i rodzinnych, a także po zaspokojeniu potrzeb organizmu, jak sen, higiena, spożywanie posiłków; jest to zatem czas, którym jednostka dowolnie dysponuje, dokonując własnego wyboru i przeznaczając go zgodnie z indywidualnymi potrzebami i zainteresowaniami na wypoczynek i rozrywkę, regenerację sił, rozwój intelektualny i rozwój osobowości, integrowanie życia rodzinnego oraz udział w życiu społecznym. Wg K. Marksa cz.w. jest to ,,…czas, który można poświęcić na enjoyment (rozrywki), na wywczasy, wskutek czego powstanie przestrzeń pozwalająca na nieskrępowaną działalność i rozwój”. Najpowszechniej stosowana jest — mimo wielu kontrowersji — definicja francuskiego socjologa J. Dumazediera, wg której w cz.w. mieszczą się „…wszelkie zajęcia, którym jednostka oddawać się może z własnej chęci bądź dla odpoczynku, bądź dla rozrywki, bądź dla rozwoju swych wiadomości lub swego kształcenia bezinteresownego, swego dobrowolnego udziału w życiu społecznym, po oswobodzeniu się z obowiązków zawodowych, rodzinnych, społecznych”. Cz.w. należy odróżnić od czasu pozostającego po wykonaniu pracy zawodowej lub innego typu zajęć zasadniczych (np. kształcenia w przypadku osób nie pracujących, dla których nauka stanowi podstawowe zajęcie). Czas poza pracą zawodową wypełniany jest różnego typu powinnościami, nie może być zatem utożsamiany z cz.w., który stanowi tylko jego część. Zgodnie z metodologią przyjętą w badaniach budżetu czasu prowadzonych przez UNESCO do cz.w. zalicza się czas wykorzystany na: wypoczynek w domu i poza domem, rozrywki, czynne i bierne uczestnictwo w kulturze, zajęcia amatorskie typu hobby, rekreację fizyczną i sport, kontakty towarzyskie i rodzinne, uzupełnianie wiedzy ogólnej i zawodowej, zajęcia społeczności i powszechność występowania cz.w. traktowane są jako jeden z elementów konstruowanego obecnie syntetycznego wskaźnika rozwoju socjalnego i kulturalnego przyjmowanego do porównań międzynarodowych (rozwój społeczny). Ścisły związek i wzajemne uwarunkowanie czasu pracy i cz.w. stwarzają potrzebę jednoczesnego badania tych dwu pozornie przeciwstawnych sfer życia. Jedność czasu pracy i cz.w. — teoria wy- wodząca się z koncepcji K. Marksa — wyraża się w tym, że cz.w. i sposób jego spędzania zależą od długości czasu pracy, jej uciążliwości i charakteru. Z kolei zaś formy spędzania cz.w. mają istotny wpływ na wydajność, jakość i kulturę pracy. Cz.w. niezależnie od funkcji regeneracji i reprodukcji sił utraconych zarówno w trakcie wykonywania pracy zawodowej, jak i innego typu obowiązków, stwarza warunki sprzyjające rozwojowi zdolności i umiejętności jednostki oraz ogólnemu rozwojowi osobowości, przez co wywiera wpływ na sam proces pracy. Problem ilości cz.w. i form jego wykorzystania nabiera szczególnego znaczenia w warunkach rozwiniętej cywilizacji technicznej.

Kontrola czasu pracy

Czas pracy, okres, w którym człowiek wydatkuje swoją siłę roboczą. Cz.p. mierzy się jednostkami czasu, np. godzinami, dniami. Cz.p. stanowi część czasu, jakim dysponuje człowiek w ciągu doby, roku i całego życia. W pozostałej części czasu (wolnego od pracy czas wolny) człowiek odpoczywa, regeneruje siły i rozwija swoją osobowość. Globalny cz.p. dzieli się na cz.p. zarobkowej i cz.p. w gospodarstwie domowym. Istnieją skomplikowane wzajemne powiązania między cz.p. w ogóle, cz.p. zarobkowej, cz.p. w gospodarstwie domowym, intensywnością pracy i czasem wolnym. Zwłaszcza ilościowe charaktery, styki tych powiązań nie są dotychczas wystarczająco określone. Wykonanie konkretnej czynności produkcyjnej przez konkretnego pracownika wymaga określonego indywidualnego cz.p. W społeczeństwie natomiast kształtuje się obiektywnie pewien przeciętny cz.p. potrzebny do wykonania danej czynności lub produkcji, zależny od osiągniętego stopnia rozwoju danego społeczeństwa. W warunkach produkcji towarowej przeciętny cz.p. staje się czasem społecznie niezbędnym, określającym wartość produktów. W warunkach produkcji kapitalistycznej cz.p. robotnika dzieli się na czas niezbędny i dodatkowy. W niezbędnym cz.p. robotnik odtwarza wartość swojej siły roboczej — czyli koniecznych do jej reprodukcji środków spożycia — zależną w ostatecznym obrachunku od wydajności pracy w gałęziach wytwarzających środki spożycia. Dodatkowy cz.p. jest różnicą między długością dnia roboczego a niezbędnym cz.p. W czasie dodatkowym robotnik wytwarza -» wartość dodatkową, przywłaszczaną przez kapitalistę jako właściciela środków produkcji. W ustroju socjalistycznym cz.p. dzieli się na część określającą udział pracującego w funduszu spożycia indywidualnego (tzw. praca dla siebie) i część, w której wytwarza on elementy funduszu spożycia zbiorowego i funduszu akumulacji (tzw. praca dla społeczeństwa). Ustawowa długość cz.p. w ciągu dnia, tygodnia i roku (urlopy) jest wyrazem określonego stopnia rozwoju społeczeństwa i układu sił klasowych (dzień roboczy). Ogólna ilość pracy żywej, pozostająca do dyspozycji jednostki gospodarczej w określonym czasie, stanowi fundusz cz.p. Odróżnia się przy tym fundusz cz.p. kalendarzowy, nominalny i efektywny. Kalendarzowy cz.p. obejmuje wszystkie dni w roku liczone w pełnym wymiarze godzin. Czas nominalny jest to czas kalendarzowy zmniejszony o sumę robotnikogodzin przypadających na dni i godziny (w dniach o skróconym cz.p.) wolne od pracy. Czas efekty w- n y otrzymuje się odejmując od czasu nominalnego czas nie przepracowany na skutek urlopów, chorób, oddelegowania do pracy społecznej itd. Fundusz cz.p. pozostaje w ścisłym wzajemnym związku z wydajnością pracy i wielkością produkcji. Z punktu widzenia organizacji procesu produkcyjnego dzień roboczy dzieli się na czas pracy i czas przerw. Z punktu widzenia organizacji procesów produkcyjnych cz.p. składa się z czasu wykonania, nazywanego również czasem operatywnym, w którym robotnik bezpośrednio wykonuje określone wyroby lub czynności produkcyjne; czasu przygotowawczo-zakończeniowego, potrzebnego na zapoznanie się robotnika z zadaniem produkcyjnym, odbiór narzędzi i materiałów, przekazanie gotowej produkcji itp.; czasu obsługi miejsca pracy, zużywanego na czynności niezbędne do utrzymania tego miejsca w stanie zdolności do wykonywania zadań produkcyjnych. Im krótszy jest czas przygotowawczo-zakończeniowy i obsługi miejsca pracy — bez uszczerbku dla wykonywanych zadań — tym większe zadania produkcyjne mogą być wykonane w ciągu dnia pracy. Czas wykonania dzieli się z kolei na czas główny i pomocniczy. Czas główny obejmuje wykonywanie podstawowych czynności technologicznych, np. toczenie, spawanie, a czas pomocniczy zużywany jest na czynności regulujące, pomiary, uruchomienie lub zatrzymanie maszyny itd. W zależności od sposobu wykonywania czynności produkcyjnych. Czas główny i pomocniczy dzielą się na cz.p. ręcznej, ręczno – maszynowej i maszynowej. Cz.p. ręcznej wykonywanej równolegle do pracy mechanizmu nazywa się czasem pokrytym, natomiast wykonywanej w czasie przerw w pracy maszynowej — czasem nie- pokrytym. Cz.p. jednostkowy jest to czas potrzebny na wykonanie jednostki produktu (normy pracy).

Stanowisko pracy

Stanowisko pracy (stanowisko robocze), miejsce pracy lub część powierzchni produkcyjnej zajmowana lub obsługiwana przez pracownika w celu jednorazowego lub ciągłego wykonywania wyznaczonej mu pracy, czyli zadania roboczego. Z punktu widzenia przedsiębiorstwa s.p. Jest to zespół urządzeń przydzielonych do obsługi lub do wykorzystania pracownikowi w celu wykonania określonej pracy. Zależnie od charakteru wykonywanych funkcji rozróżnia się s.p. pracowników umysłowych, tj. personelu inżynieryjno-technicznego, administracyjno-biurowego itp., oraz s.p. robotników określane jako stanowiska robocze. S.p. określa się jego funkcją, rodzajem pracy lub zadania roboczego, które wykonuje lub powinien wykonywać pracownik na tym stanowisku. Podstawowymi elementami charakteryzującymi s.p. są: 1. funkcja, tj. rodzaj i treść zadania roboczego przydzielonego pracownikowi; 2. określona powierzchnia lub przestrzeń użytkowa; 3. zespół urządzeń (maszyny, urządzenia, agregaty, aparatura), których obsługiwanie stanowi zadanie robocze; 4. narzędzia, za pomocą których wykonywana jest przydzielona praca (np. narzędzia ślusarskie, monterskie, pomiarowe) oraz sprzęt pomocniczy, służący do przechowywania obrabianych przedmiotów i narzędzi (stoły, szafki, regały, palety, zasobniki itp.), określane ogólnie jako wyposażenie techniczne stanowiska. Zależnie od sposobu wykonywania zadania roboczego rozróżnia się s.p. ręczne, maszynowe i aparaturowe. Ze stanowiskiem ręcznym mamy do czynienia, gdy roboty wykonywane są wyłącznie przy użyciu energii i umiejętności człowieka, bądź za pomocą ręcznych, przenośnych maszyn lub urządzeń (np. roboty ślusarskie, montażowe, regulacyjne, kontrolne, porządkowe). Zadaniem wykonywanym na stanowisku maszynowym jest obsługa i nadzór pracy maszyn oraz urządzeń nie przenośnych (np. sterowanie pracą koparki, dźwigu budowlanego, suwnicy, praca na tokarce, wiertarce). Stanowiskami aparaturowymi są stanowiska, *»a których obsługiwane są urządzenia aparaturowe oraz nadzorowany jest przebieg procesu technologicznego dokonywanego w aparaturze (np. obsługa pieców, urządzeń galwanicznych, różnego rodzaju aparatury chemicznej). Zależnie od charakteru głównych elementów stanowiska rozróżnia się: 1. s.p. stałe — stanowiska zlokalizowane stale na tym samym miejscu, o stałym rodzaju wyposażenia i jednakowych zadaniach roboczych przydzielanych do wykonania; 2. s.p. zmienne — stanowiska o zmiennych elementach podstawowych, jak zadanie robocze, powierzchnia, wyposażenie; 3. s.p. ruchome — stanowiska, których lokalizacja zmienia się w toku wykonywania pracy z powodu charakteru zadań roboczych (np. stanowisko montera linii elektrycznej, telefonicznej, robotnika rolnego, konduktora, traktorzysty, kierowcy). Stanowiska robocze w przemyśle klasyfikuje się także w zależności od roli, jaką spełniają w procesie produkcyjnym, realizowanym w przedsiębiorstwie. Wg tego kryterium dzieli się je na: produkcyjne, pomocnicze i usługowe. Na stanowiskach roboczych produkcyjnych następuje bezpośrednio przekształcanie surowców lub materiałów (wsadu produkcyjnego). Zadaniem tych stanowisk jest dokonanie zmiany składu, kształtu, postaci, wymiarów i in. własności przedmiotu produkcji zgodnie z procesem technologicznym. Na stanowiskach roboczych pomocniczych wykonuje się prace i czynności pomocnicze w stosunku do robót produkcyjnych, tj. czynności dotyczące przygotowania, transportu, składowania, ewidencji, kontroli robót itp. Na stanowiskach roboczych usługowych wykonuje się zadania usługowe związane z potrzebami przedsiębiorstwa, np. bezpieczeństwem i higieną pracy, oraz zadania z zakresu potrzeb bytowych, zdrowotnych i socjalnych pracowników przedsiębiorstwa. W przypadku gdy pojedyncze stanowisko robocze produkcyjne jest zdolne do samodzielnego wykonania określonej operacji na ustalonej liczbie przedmiotów pracy, mamy do czynienia z najmniejszą, samodzielną jednostką produkcyjną pierwszego stopnia (jednostką elementarną przedsiębiorstwa) np. stanowiskiem tokarki, szlifierki. W przypadku gdy do wykonania operacji lub fazy technologicznej potrzebna jest praca zespołu robotników pracujących na kilku stanowiskach roboczych, jednostkę produkcyjną stanowi obsługiwany zespół urządzeń, którego praca realizuje operację technologiczną, np. wielki piec w hutnictwie obsługiwany przez robotników na wielu różnych stanowiskach roboczych, piec martenowski, żeliwiak w odlewni, złożona aparatura chemiczna. W tym przypadku występują jednostki produkcyjne pierwszego stopnia o wieloosobowej (tj. wielostanowiskowej) obsłudze. Jednostki produkcyjne pierwszego stopnia (jedno- i wielostanowiskowe) można określić mianem stanowiska produkcyjnego. Zależnie od liczby maszyn lub urządzeń aparaturowych przydzielonych do obsługi jednemu robotnikowi rozróżnia się stanowiska robocze jedno- lub wieloma- szynowe. Gdy każda z maszyn obsługiwanych przez robotnika jest zdolna do wykonywania odrębnej operacji w procesie technologicznym wyrobu, czyli stanowić może jednostkę produkcyjną (np. obrabiarki do kół zębatych, automaty tokarskie), jeden robotnik może obsługiwać kilka jednostek produkcyjnych pierwszego stopnia. Zob. też: organizacja stanowiska pracy.

Standard

Standard, wyraz mający różne znaczenia. Nie notowany jeszcze przed wojną, ukazuje się w ustawie z 20 XII 1949 o utworzeniu Polskiego Komitetu Normalizacyjnego oraz polskich normach i standardach. Nieco wcześniej, użyto po raz pierwszy wyrazu „s.” (przez „t” na końcu) w ustawie z 3 VII 1947 o normach i standardach budowlanych, nadając w ten sposób odmienne znaczenie wyrazom: norma i s. Wg tej ustawy norma budowlana określa kształt, wymiary, części składowe, konstrukcję, granice wytrzymałości oraz warunki produkcji, odbioru i zastosowania materiałów i elementów budowlanych lub ich zespołów, wreszcie techniką wykonania projektów robót budowlanych, s. budowlany zaś ma określać poziom zaspokajania potrzeb w zakresie: 1) przestrzeni mieszkalnej i użytkowej i 2) wyposażenia budynków w dwóch kierunkach: dopuszczalnego maksimum zaspokajania potrzeb (np. największa dopuszczalna wysokość pomieszczeń) lub koniecznego minimum zaspokojenia potrzeb (np. najmniejsza dopuszczalna wysokość pomieszczeń). Wynika z tego, że s. dotyczy minimalnego lub maksymalnego poziomu potrzeb ludności w pewnym zakresie. W nazwach przyjętych przez komitety normalizacyjne widoczna jest równoznaczność pojęcia „norma” i „s.”. Próbom zastąpienia w Polsce wyrazu „norma” — „s.” należy przeciwstawić wzgląd społeczny. Mianowicie w dobie masowego ruchu normalizacyjnego i coraz większego upowszechnienia pojęcia norma, normalizacja itp. zastępowanie tych wyrazów s. i standaryzacją byłoby sprzeczne z założeniami dobrej roboty. Dlatego należy pozostawić wyrazowi „s.” tylko znaczenia: wzorzec, model, poziom, skala potrzeb.

Spółka

Spółka, umowa, na mocy której wspólnicy zobowiązują się dążyć do osiągnięcia wspólnego celu gospodarczego. Celem tym może być prowadzenie przedsiębiorstwa. W takim przypadku s. jest formą prawną przedsiębiorstwa. Formą prawną większych przedsiębiorstw kapitalistycznych jest najczęściej s. akcyjna. W prawie polskim istnieją cztery rodzaje s.: s. cywilna unormowana przepisami kodeksu cywilnego i trzy rodzaje s. handlowych unormowane przepisami kodeksu handlowego — s. jawna, s. akcyjna i s. z ograniczoną odpowiedzialnością. Dwie ostatnie ze względu na strukturę nazwane są s. kapitałowymi. 1. S. cywilna — powstaje na podstawie umowy, na mocy której wspólnicy zobowiązują się dążyć do osiągnięcia założonego celu gospodarczego przez działanie w określony sposób, przede wszystkim przez wniesienie wkładów. Mogą one polegać na wniesieniu własności rzeczy lub innych praw albo na świadczeniu usług. Wspólny majątek uczestników jest wyodrębniony w tym znaczeniu, że żaden z nich nie może nim rozporządzać. Wspólnik nie może też domagać się podziału tego majątku w okresie działalności s. S. cywilna nie ma osobowości prawnej. Za zobowiązania s. wspólnicy odpowiadają solidarnie. W braku odmiennej umowy każdy z nich jest uprawniony i zobowiązany do prowadzenia spraw s. Jeżeli nie istnieje odmienna umowa lub uchwała wspólników, każdy z nich reprezentuje s. w takich granicach, w jakich jest upoważniony do prowadzenia jej interesów. S. cywilna wykorzystywana jest Jako forma prawna wszelkiej wspólnej działalności gospodarczej, zwłaszcza zaś jako forma prawna wspólnie prowadzonych zakładów indywidualnego rzemiosła oraz wspólnych przedsiębiorstw prywatnego przemysłu i handlu. 2. S. jawna jest to s., którą prowadzi przedsiębiorstwo zarobkowe w większym rozmiarze, nie będąca inną s. handlową. Ma, podobnie jak s. cywilna, wyodrębniany majątek, a wspólnicy również odpowiadają bez ograniczenia za długi s. Przepisy te mają na celu przystosowanie tej formy s. do potrzeb większych przedsiębiorstw. W polskiej praktyce gospodarczej s. jawna nie znajduje zastosowania. W krajach kapitalistycznych, oprócz s. jawnej, istnieje jeszcze inny rodzaj s. nie mającej osobowości prawnej, przystosowanej do potrzeb większych przedsiębiorstw, a mianowicie s. komandytowa. W s. komandytowej część jej udziałowców (a przynajmniej jeden) zwana komandytariuszami odpowiada za długi s. całym swoim majątkiem bez ograniczenia, a część wspólników (a co najmniej jeden) ponosi odpowiedzialność za długi s. do wysokości określonej kwoty, zwanej sumą komandytową. 3. S. akcyjna jest s. kapitał o- w ą. Powstanie jej uzależnione jest od zebrania kapitału zakładowego w formie wkładów założycieli lub publicznej subskrypcji. Założyciele i subskrybenci otrzymują -* akcje (papiery wartościowe świadczące o ich udziale w kapitale s.) 4. równej wartości nominalnej, w ilości przewidzianej w statucie s. i w zasadzie odpowiedniej do wysokości wkładów kapitałowych. S. akcyjna jest osobą prawną. Akcjonariusze nie odpowiadają za zobowiązania s. Akcje są zbywalne, stąd wstąpienie i wystąpienie ze s. jest bardzo łatwe. Organami s. są: zarząd, będący organem stałego zarządzania i reprezentujący s. w obrocie, rada nadzorcza, 5. komisja rewizyjna, będące organami nadzoru i kontroli, walne zgromadzenie akcjonariuszy (organ najwyższy s.), do kompetencji którego należy powoływanie innych organów s., zmiany statutu, rozwiązanie s. itd. S. akcyjna rzadko występuje w gospodarce socjalistycznej. Formę tę jednak mają pewne przedsiębiorstwa państwowe, których działalność wiąże się z obrotem zagranicznym, np. Bank Handlowy w Warszawie, Przedsiębiorstwo Transportowo-Spedycyjne C. Hartwig, Przedsiębiorstwo Handlu Zagranicznego „Dal”. W ustroju kapitalistycznym forma s. akcyjnych jest szeroko wykorzystywana przez duże przedsiębiorstwa, przede wszystkim dzięki temu, że wstąpienie do s. akcyjnej nie pociąga za sobą odpowiedzialności za długi s„ a zatem ryzyko akcjonariuszy ogranicza się tylko do sumy zapłaconej za akcje. Ponadto zaletą tej formy prawnej jest łatwość wstąpienia i wystąpienia ze s., które następują przez nabycie lub zbycie akcji. Forma s. akcyjnej odegrała istotną rolę w procesie koncentracji i centralizacji kapitału, na co zwrócił uwagę K. Marks. 6. S. z ograniczoną odpowiedzialnością jest również s. kapitałową, mającą osobowość prawną. Wymagany do jej założenia kapitał zakładowy jest mniejszy niż jego minimum wymagane w s. akcyjnej. Udziały kapitału zakładowego (dokumenty uprawniające do uczestniczenia w kierownictwie i partycypacji w zyskach s.) są trudniej zbywalne, gdyż nie mogą być na nie wystawiane dokumenty na okaziciela lub na zlecenie. Zapewnia to większą stabilność składu osobowego udziałowców niż w s. akcyjnej. Struktura organów s. z ograniczoną odpowiedzialnością jest analogiczna do struktury organów s. akcyjnej. W gospodarce socjalistycznej, w przeciwieństwie do kapitalistycznej, forma s. z ograniczoną odpowiedzialnością jest mało wykorzystywana i stosowana przez niektóre tylko przedsiębiorstwa handlu zagranicznego. W ustroju kapitalistycznym korzystają z niej wielkie i średnie przedsiębiorstwa. W organizacjach kartelowych typu syndykackiego w formie s. z ograniczoną odpowiedzialnością tworzone są biura sprzedaży produkcji przedsiębiorstw skartelizowanych.

Spółdzielnia pracy

Spółdzielnia pracy, cechą wyróżniającą s.p. od innych rodzajów spółdzielni jest prowadzenie przez nie wspólnego przedsiębiorstwa opartego na pracy osobistej członków. Wynika stąd dwoistość stosunków łączących s.p. i jej członków: przez swoje członkostwo są oni współwłaścicielami przedsiębiorstwa spółdzielni i jednocześnie jego pracownikami, pozostającymi ze spółdzielnią w spółdzielczym stosunku pracy, a więc pracodawcami i pracobiorcami. Przedsiębiorstwo s.p. prowadzone jest samorządnie. Produkcja wykonywana Jest na rachunek i ryzyko spółdzielni, członek s.p. otrzymuje za pracę wynagrodzenie, a ponadto bierze udział w podziale czystej nadwyżki. W warunkach socjalizmu s.p. Jest typem przedsiębiorstwa socjalistycznego, opartego na własności grupowej, podlegającego planowaniu. Wśród s.p. wyróżnić należy dwa główne typy: 1. robotnicze lub rzemieślnicze spółdzielnie wytwórcze i 2. spółdzielnie kontraktujące pracę. Robotnicza spółdzielnia wytwórcza jest właścicielem środków i rezultatów produkcji. Spółdzielnie kontraktujące pracę, które powstały w połowie XIX w. we Włoszech i najbardziej tam się rozwinęły, organizują pracę swoich członków za pomocą środków produkcji nie będących własnością spółdzielni, nie wchodzą też w posiadanie rezultatów produkcji, dzieląc między członków zapłatę otrzymaną za wykonanie pracy. S.p. powstały we Francji, gdzie rozwijały się z różnym powodzeniem począwszy od lat 30-tych XIX w. Pierwszymi teoretykami spółdzielczości pracy byli Ch. Fourier , J. L. Blanc i Ph. J. Buchez. Marks oceniał wysoko s.p. jako eksperyment społeczny, ponieważ dowiodły one, że wytwórczość wielkiej skali w warunkach postępu technicznego jest możliwa bez udziału kapitalistów, środki produkcji niekoniecznie muszą być zmonopolizowane, a praca najemna może być zastąpiona zrzeszeniami pracy. „Fabryki spółdzielcze samych robotników — wg Marksa — są w obrębie starej formy pierwszym w niej wyłomem, chociaż oczywiście w swojej rzeczywistej organizacji wszędzie reprodukują one i muszą reprodukować niedostatki istniejącego systemu. Sprzeczność pomiędzy kapitałem i pracą zostaje jednak wewnątrz spółdzielni usunięta, nawet jeśli na razie odbywa się to w takiej formie, że robotnicy jako stowarzyszenie są swoim własnym kapitalistą”. W warunkach kapitalistycznych s.p., z wyjątkiem Włoch i częściowo Francji, nie stały się ruchem masowym. Są one traktowane przez teoretyków zachodnich głównie jako eksperyment społeczny, jako pole doświadczalne, mające współkształtować obraz przedsiębiorstwa przyszłości. W krajach rozwijających się wywołują szczególne zainteresowanie jako forma umożliwiająca aktywizację nie w pełni zatrudnionej ludności wiejskiej przez organizację drobnego przemysłu i rzemiosła wiejskiego oraz Jako droga do tworzenia na podstawach samopomocy możliwości zatrudnienia ludności przepływającej ze wsi do miast. W ZSRR spółdzielczość pracy rozwinęła się po rewolucji w masowy ruch, który spełnił ważną funkcję odbudowy i uspołecznienia drobnej wytwórczości przemysłowej; w 1956 została ona włączona do przemysłu państwowego. W niektórych innych państwach socjalistycznych, w tym zwłaszcza w Polsce, s.p. spełniają doniosłe funkcje gospodarcze i społeczne, np. w produkcji artykułów rynkowych, rozwiązywaniu problemu zatrudnienia kobiet i osób o niepełnej zdolności do pracy, kształceniu i doskonaleniu zawodowym członków i pracowników, aktywizowaniu obszarów słabo rozwiniętych, prowadzeniu działalności usługowej i rozwijaniu samorządu spółdzielczego jako formy demokracji socjalistycznej w gospodarce.