Praca dodatkowa

Praca dodatkowa, nadwyżka pracy ponad tą, która jest niezbędna do zapewnienia środków do życia pracownikowi o jego rodzinie; praca wydatkowana w ciągu dodatkowego czasu pracy i wytwarzająca produkt dodatkowy (produkt niezbędny i produkt dodatkowy). P.d. Jest kategorią występującą we wszystkich ustrojach społecznych; Jest ona niezbędnym warunkiem rozwoju społeczeństwa. Marks wskazywał, że „praca dodatkowa w ogóle, jako praca przekraczająca określone potrzeby, musi zawsze istnieć. Tylko że w systemie kapitalistycznym, niewolniczym itp. ma ona formę antagonistyczną i towarzyszy Jej zupełne próżnowanie pewnej części społeczeństwa”. W formacjach tych rezultaty p.d. przywłaszczają sobie właściciele środków produkcji. P.d. jest tam więc nie opłaconą częścią pracy bezpośredniego wytwórcy. W ustroju kapitalistycznym p.d. służy wytwarzaniu -* wartości dodatkowej. W odróżnieniu od poprzednich formacji społeczno-ekonomicznych (niewolnictwa i feudalizmu) wyzysk jest tu bardziej zamaskowany. Pozornie wydaje się, jakoby kapitalista płacił robotnikowi za cały czas Jego pracy; w istocie płaca robotnika najemnego rekompensuje jedynie wartość Jego siły roboczej. Stosunek p.d. do pracy niezbędnej (odpowiednik określa stopień wyzysku siły roboczej. W ustroju socjalistycznym p.d. ma odmienny charakter; jej rezultaty nie są przywłaszczane przez wyzyskiwaczy, lecz służą całemu społeczeństwu; jest ona określana mianem „pracy dla społeczeństwa”. Produkt dodatkowy („produkt dla społeczeństwa”) wykorzystuje się na rozszerzanie produkcji, tworzenie rezerw, utrzymanie sfery działalności nieprodukcyjnej.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *